สำนักบริการวิชาการ มหาวิทยาลัยบูรพา
สำนักบริการวิชาการ มหาวิทยาลัยบูรพา
หน้าแรก | แก้ไขข้อมูล | หัวข้อล่าสุด | สมาชิก | ค้นหา | FAQ
Username:
Password:
Save Password
 All Forums
 รวมบทความวิชาการน่ารู้
 บทความรายการสุขภาพดี-ชีวีมีสุข
 ยาฉีดคุมกำเนิด
 ตั้งหัวข้อใหม่  ตอบกลับหัวข้อนี้
 พรินต์ส่งให้เพื่อน
Author Previous Topic Topic Next Topic  

admin
Forum Admin

4612 Posts

Posted - 22 Feb 2006 :  13:44:22  Show Profile  Click to see admin's MSN Messenger address  Reply with Quote
ปีงบประมาณ 49

ยาฉีดคุมกำเนิด
ผศ. ตติรัตน์ สุวรรณสุจริต

        สวัสดีค่ะ ท่านผู้ฟังพบกันในรายการ “สุขภาพดีชีวีมีสุข” เวลานี้เหมือนเดิมนะคะ และสำหรับวันนี้เรามีเรื่องราวดี ๆ สำหรับผู้หญิงในเรื่องยาฉีดคุมกำเนิดมาฝากค่ะ
        ยาฉีดคุมกำเนิดเป็นวิธีการคุมกำเนิดแบบชั่วคราวที่นิยมใช้ในผู้หญิงที่เคยมีบุตรแล้ววิธีหนึ่ง และมีแนวโน้มใช้วิธีการคุมกำเนิดวิธีนี้เพิ่มขึ้นทั้งในประเทศไทยและทั่วโลก เนื่องจากมีประสิทธิภาพสูง มีความปลอดภัย อาการข้างเคียงค่อนข้างน้อย ออกฤทธิ์ได้นาน ไม่ต้องฉีดบ่อย ไม่เป็นอุปสรรคต่อการร่วมเพศ และมารดาหลังคลอดที่เลี้ยงบุตรด้วยนมตนเองยังสามารถใช้วิธีการคุมกำเนิดวิธีนี้ได้ด้วย ยาฉีดคุมกำเนิดมีส่วนประกอบของฮอร์โมนโปรเจสเตอโรน (Progesterone) สังเคราะห์ที่ออกฤทธิ์ในระยะยาว ซึ่งมีกลไกการป้องกันการตั้งครรภ์ ดังนี้
        1. ยับยั้งการตกไข่ เนื่องจากโปรเจสเตอโรน มีผลต่อต่อมใต้สมองโดยตรง ทำให้ไม่มีการหลั่งหรือมีการหลั่งฮอร์โมนที่มีผลทำให้ไม่มีไข่ตก
        2. เปลี่ยนแปลงมูกปากมดลูกให้เหนียวข้น ทำให้อสุจิผ่านเข้าสู่โพรงมดลูกได้ยาก
        3. เปลี่ยนแปลงเยื่อบุโพรงมดลูกทำให้ไข่ที่ถูกผสมแล้วไม่สามารถฝังตัวได้
        4. เปลี่ยนแปลงการเคลื่อนไหวของท่อนำไข่ ทำให้มีผลต่อการเดินทางของอสุจิและไข่
        5. มีผลต่ออสุจิ เช่น เปลี่ยนแปลงความสามารถในการผสมกับไข่ การเดินทางของอสุจิ
        ยาฉีดคุมกำเนิดที่นิยมใช้ในปัจจุบันของประเทศไทย คือ DMPA ขนาดที่ใช้ในการป้องกันการตั้งครรภ์ คือ 150 มิลลิกรัม ฉีดเข้ากล้ามเนื้อบริเวณสะโพก และดูดซึมเข้ากระแสเลือด เพื่อป้องกันการตั้งครรภ์ โดยยาสามารถป้องกันการตั้งครรภ์ได้ประมาณ 3 เดือน แต่โดยทั่วไปจะนัดฉีดยาทุก 84 วัน แต่ก่อนที่ผู้หญิงจะใช้ยาฉีดคุมกำเนิด จะต้องได้รับการประเมินว่าไม่มีภาวะที่เป็นข้อห้ามใช้ในการฉีดยาคุมกำเนิด คือ
        1. มีเลือดออกผิดปกติจากโพรงมดลูกโดยไม่ทราบ
        2. สงสัยหรือกำลังตั้งครรภ์
        3. โรคมะเร็งของอวัยวะสืบพันธุ์หรือเกี่ยวข้องกับการเจริญพันธุ์ เช่น มะเร็งของเต้านม
        การเริ่มฉีดยาคุมกำเนิดจะแตกต่างกันตามสภาวะของผู้หญิง ดังนี้
        1. ผู้หญิงปกติที่ไม่ตั้งครรภ์ ควรเริ่มฉีดยาคุมกำเนิดภายใน 5 วันของรอบประจำเดือน โดยนับวันที่มีประจำเดือนวันแรกเป็นวันที่ 1 การฉีดยาในช่วงนี้ไม่ต้องใช้วิธีการคุมกำเนิดวิธีอื่นเพื่อป้องกันการตั้งครรภ์ร่วมด้วย แต่ถ้าฉีดยาภายหลังวันที่ 7 ของรอบประจำเดือน อาจไม่สามารถระงับการตกไข่ได้ จึงจำเป็นต้องใช้วิธีคุมกำเนิดชนิดอื่นร่วมด้วย
        2. มารดาหลังคลอดบุตร สามารถฉีดยาคุมกำเนิดได้ทันทีหลังคลอด เนื่องจากยาไม่มีผลต่อการหลั่งน้ำนม หรือรอให้ครบ 4-6 สัปดาห์หลังคลอด เมื่อมาตรวจสุขภาพและตรวจภายในภายหลังคลอด
        3. ผู้หญิงหลังแท้งบุตร สามารถฉีดทันทีหลังแท้งบุตร หรือฉีด 2-3 สัปดาห์หลังแท้งบุตรก็ได้ เนื่องจากผู้หญิงหลังแท้งบุตรจะมีการตกไข่เร็วกว่ามารดาหลังคลอด เช่น ผู้หญิงที่แท้งบุตรที่มีอายุครรภ์ไม่เกิน 3 เดือนจะมีการตกไข่ภายใน 2 สัปดาห์หลังแท้งบุตรและสามารถตั้งครรภ์ต่อได้
        ภายหลังการฉีดยาคุมกำเนิด ผู้หญิงอาจมีอาการข้างเคียงซึ่งควรปรึกษาแพทย์หรือเจ้าหน้าที่ สาธารณสุข ดังนี้
        1. มีเลือดออกจากโพรงมดลูกมากหรือนานผิดปกติ
        2. ไม่มีประจำเดือนและมีอาการของการตั้งครรภ์
        3. ปวดศีรษะมาก
        4. น้ำหนักเพิ่มอย่างรวดเร็ว ส่วนใหญ่ยาฉีดคุมกำเนิดจะทำให้น้ำหนักเพิ่มขึ้น แต่ถ้าน้ำหนักเพิ่มขึ้นมากกว่า 5 กิโลกรัม ควรหยุดฉีดยาคุมกำเนิด
        ปัจจุบันยาฉีดคุมกำเนิดเป็นวิธีการคุมกำเนิดที่ได้รับความนิยมมากขึ้น แต่ยังมีผู้หญิงบางรายที่วิตกกังวลเกี่ยวกับภาวะเจริญพันธุ์ภายหลังเลิกใช้ยาฉีดคุมกำเนิด เช่น ตั้งครรภ์ช้า เนื่องจากภายหลังจากหยุดฉีดยาคุมกำเนิดแล้ว ผู้หญิงจะเกิดการตั้งครรภ์ช้ากว่าการหยุดใช้ยาเม็ดคุมกำเนิดและห่วงอนามัย แต่โดยเฉลี่ยจะใช้เวลาประมาณ 9 เดือนภายหลังฉีดยาคุมกำเนิดครั้งสุดท้าย ซึ่งคุณผู้ฟังที่สนใจวิธีการคุมกำเนิดวิธีนี้สามารถติดต่อสอบถามได้จากเจ้าหน้าที่สาธารณสุขทั่วประเทศ สวัสดีค่ะ

เอกสารอ้างอิง

        คณาจารย์ภาควิชาการพยาบาลแม่และเด็ก คณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยบูรพา. (2544). การดูแลสุขภาพสตรีวัยเจริญพันธุ์. ชลบุรี : ศรีศิลปการพิมพ์.
        สุรศักดิ์ ฐานีพานิชสกุล. (2543). การวางแผนครอบครัวและเทคโนโลยีการคุมกำเนิด. กรุงเทพฯ : บริษัท ดีไซร์ จำกัด.

  Previous Topic Topic Next Topic  
 ตั้งหัวข้อใหม่  ตอบกลับหัวข้อนี้
 พรินต์ส่งให้เพื่อน
Jump To:
สำนักบริการวิชาการ มหาวิทยาลัยบูรพา © สำนักบริการวิชาการ มหาวิทยาลัยบูรพา Go To Top Of Page
This page was generated in 0.03 seconds. Snitz Forums 2000