สำนักบริการวิชาการ มหาวิทยาลัยบูรพา
สำนักบริการวิชาการ มหาวิทยาลัยบูรพา
หน้าแรก | แก้ไขข้อมูล | หัวข้อล่าสุด | สมาชิก | ค้นหา | FAQ
Username:
Password:
Save Password
 All Forums
 รวมบทความวิชาการน่ารู้
 บทความรายการวิทยาศาสตร์เพื่อประชาชน
 ปลานิล (แปลงเพศ)........นะยะ
 ตั้งหัวข้อใหม่  ตอบกลับหัวข้อนี้
 พรินต์ส่งให้เพื่อน
Author Previous Topic Topic Next Topic  

admin
Forum Admin

4612 Posts

Posted - 04 Sep 2012 :  15:34:42  Show Profile  Click to see admin's MSN Messenger address  Reply with Quote
ปีงบประมาณ 2555

ปลานิล (แปลงเพศ)........นะยะ
สวามินี ธีระวุฒิ
ภาควิชาวาริชศาสตร์ คณะวิทยาศาสตร์ ม.บูรพา

กดปุ่ม > เพื่อเล่นไฟล์เสียง

          เมื่อช่วงก่อนสงกรานต์ที่ผ่านมา ผู้เขียนได้รับโทรศัพท์จากเพื่อน ที่ปัจจุบันเขาเรียกกันว่าสตรีข้ามเพศ ทำให้นึกไปว่าคนเรายังมีการแปลงเพศแล้วแม้แต่ปลาเองยังที่มีการแปลงเพศด้วย และเรืองที่จะได้เล่าให้ทุกท่านฟังในวันนี้ คือ ปลานิลแปลงเพศ
          ปลานิลเป็นสัตว์น้ำที่มีศักยภาพในการเพาะเลี้ยงและมีคุณค่าทางเศรษฐกิจสูง เลี้ยงง่าย โตเร็ว กินอาหารได้แทบทุกชนิดทั้งพืชและสัตว์ แข็งแรง ทนทานต่อโรคพยาธิ และที่สำคัญมีความสามารถในการปรับตัวให้เข้ากับสิ่งแวดล้อมต่างๆ ทั้งในธรรมชาติและระบบการเพาะเลี้ยงได้เป็นอย่างดี เนื้อปลานิลมีรสชาติอร่อย นำไปประกอบอาหารและแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์อาหารได้หลากหลายชนิด ทำให้เป็นปลาที่นิยมบริโภคโดยทั่วไป ตลาดมีความต้องการสูง โดยมีปริมาณผลผลิตมากกว่า 200,000 ตันต่อปี สร้างมูลค่าได้ถึง 7,900 ล้านบาท จนกรมประมงได้จัดทำเป็นยุทธศาสตร์การพัฒนาปลานิล พ.ศ.2553-2557 ด้วยเหตุผลดังกล่าวนี้ จึงเป็นแรงกระตุ้นให้เกิดความสนใจที่จะศึกษาหาวิธีที่จะผลิตปลานิลเพศผู้ล้วน เนื่องจากปลานิลเพศผู้ตัวโตกว่าเพศเมีย และยังไม่ต้องเสียพลังงานในการวางไข่และเลี้ยงลูก
          การแปลงเพศปลานิลที่ทำได้ง่าย จนหลายคนต้องอิจฉาที่มันสามารถเปลี่ยนเพศได้อย่างง่ายดายเช่นนี้ จนหลายคนที่อยากแปลงเพศเกิดความอิจฉาปลานิล ซึ่งช่วยไม่ได้นะจ๊ะ เกิดมาเป็นปลานิลแค่กินฮอร์โมนก็เปลี่ยนเพศได้แล้ว อย่างไรก็ตามการผลิตปลานิลแปลงเพศสามารถทำได้หลายวิธี เช่น การคัดเพศ การผสมข้ามพันธุ์ การผลิตโดยการใช้เทคโนโลยีชีวภาพ และวิธีการกระตุ้นด้วยฮอร์โมนให้ปลาเป็นเพศผู้ล้วน ซึ่งเป็นวิธีที่นิยมมากที่สุด เนื่องจากประหยัดค่าใช้จ่าย สามารถเปลี่ยนเพศในลูกปลานิลที่ได้จากการเพาะพันธุ์ตามปกติ ไม่ต้องจัดหาพ่อแม่พันธุ์สายพันธุ์พิเศษ สามารถปรับใช้กับระบบการผลิตที่ทำอยู่เดิม โดยใช้ได้ทั้งบ่อดิน กระชัง หรือบ่อซีเมนต์ นอกจากนี้ยังสามารถผลิตลูกปลานิลเพศผู้ได้คราวละมาก ๆ อีกทั้งยังสามารถเปลี่ยนเป็นเพศผู้ได้เกือบทั้งหมด โดยการผสมฮอร์โมนลงในอาหารให้ปลากิน ฮอร์โมนที่ว่านั้นคือ 17 อัลฟาเมทธิล เทสโทสเตอโรน (17 alpha methyl testosterone) หรือ 17 MT เพื่อเหนี่ยวนำให้เป็นปลานิลเพศผู้ การให้ฮอร์โมนในปลาวัยอ่อนเป็นการเลียนแบบธรรมชาติ ปลาในวงศ์นี้สามารถแปลงเพศเองได้ในธรรมชาติเหมือนกัน โดยลูกปลานิลที่ฟักเป็นตัวใหม่ๆ จะยังไม่มีการพัฒนาเป็นเพศใดเพศหนึ่งอย่างชัดเจน การเพิ่มฮอร์โมนเพศจากภายนอกในช่วงเวลาดังกล่าว จึงสามารถควบคุมให้แสดงออกเป็นเพศใดเพศหนึ่งได้ ขึ้นกับชนิดของฮอร์โมน โดยฮอร์โมนแอนโดรเจนทำให้เป็นปลาเพศผู้ และเอสโตรเจนทำให้เป็นปลาเพศเมีย ซึ่งในกรณีของฮอร์โมน 17 MT นั้นเป็นกลุ่มฮอร์โมนแอนโดรเจนที่ทำให้ปลานิลกลายเป็นเพศผู้ได้
          การสืบพันธุ์โดยธรรมชาติของปลานิลนั้น ปลานิลจะสมบูรณ์เพศสามารถสืบพันธุ์วางไข่ได้ภายใน 6 เดือน ภายหลังการผสมพันธุ์แม่ปลานิลจะฟักไข่และดูแลลูกปลาวัยอ่อน ตัวผู้จะขุดหลุมสร้างรัง แม่ปลาจะวางไข่ในหลุม ครั้งประมาณ 500-2,000 ฟอง หลังวางไข่ แม่ปลาจะฟักไข่โดยอมไข่ไว้ในปาก (oralincubation) เป็นเวลาประมาณ 4 วันในการฟักเป็นตัว ที่อุณหภูมิน้ำประมาณ 28 องศาเซลเซียส ถ้าอุณหภูมิน้ำต่ำระยะเวลาในการฟักไข่จะนานขึ้น หลังจากลูกปลาไม่อาศัยในปากแม่ปลาแล้ว แม่ปลาจะยังดูแลลูกปลาต่อไปอีกประมาณ 1-4 วัน จนกระทั่งลูกปลาแข็งแรงดี ซึ่งขั้นตอนของการแปลงเพศปลานิลนั้น เกิดในขั้นตอนที่แม่ปลาฟักไข่โดยอมไข่ไว้ในปาก ทำได้โดยรวบรวมไข่ปลานิลจากปากแม่ปลามาเพาะในกรวยฟักไข่ และถาดฟักจนเป็นตัว นำลูกปลาที่ฟักเป็นตัวและถุงไข่แดงยุบแล้ว ลงอนุบาลต่อในกระชัง โดยผูกกระชังจมอยู่ในน้ำลึกประมาณ 30 เซนติเมตร ใส่ลูกปลาในอัตรา 10,000–15,000 ตัว/กระชัง จึงเริ่มให้อาหารผสมฮอร์โมน 17 MT โดยให้อาหารผสมฮอร์โมนวันละ 4-5 ครั้ง เป็นเวลา 3 สัปดาห์ โดยในสัปดาห์แรกให้อาหาร 30% ของน้ำหนักตัว สัปดาห์ที่ 2 ให้อาหาร 20% ของน้ำหนักตัว และสัปดาห์ที่ 3 ให้อาหาร 15% ของน้ำหนักตัว รวมเวลาที่ใช้ในการแปลงเพศปลานิล 21 วัน ทั้งนี้เพื่อให้ปลาได้รับปริมาณฮอร์โมนอย่างเพียงพอเพื่อกระตุ้นให้ปลาเปลี่ยนเพศนั้น ควรให้อาหารปลากระจายในกระชังอย่างทั่วถึง จากนั้น นำลูกปลานิลที่แปลงเพศแล้วไปอนุบาลต่อในกระชัง ในอัตรา 30,000 ตัว/กระชัง โดยให้อาหารเม็ดลอยน้ำที่มีโปรตีน 35% เป็นเวลา 7–10 วัน จะได้ลูกปลาขนาด 2–3 เซนติเมตร นำไปเพาะเลี้ยงได้ต่อไป
เป็นอย่างไรกันบ้างค่ะ นอกจากการที่มนุษย์มีความพยายามในการแปลงเพศ แล้วเรายังเผื่อแผ่ความพยายามในการแปลงเพศไปถึงสัตว์ชนิดอื่นเช่นกัน ซึ่งในกรณีของปลานิลแปลงเพศนั้นเป็นความพยายามที่ทำให้เกษตรกรผู้เลี้ยงปลาไปจนถึงผู้บริโภคได้รับผลประโยชน์อย่างทั่วถึง และจากเรื่องที่ไม่น่าจะเป็นไปได้ วิทยาศาสตร์ก็สามารถทำให้เป็นไปได้เช่นกัน

เอกสารอ้างอิง
กรมประมง. 2553. ยุทธศาสตร์การพัฒนาปลานิล พ.ศ.2553-2557. กรมประมง กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ กรุงเทพฯ.
สำนักงานเศรษฐกิจการเกษตร. 2554. ศักยภาพการผลิตและการตลาดปลานิล. กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ กรุงเทพฯ.
สมร พรชื่นชูวงศ์. 2555. ปลานิลแปลงเพศ. สาขาวิชาเทคโนโลยีการผลิตสัตว์ สำนักวิชาเทคโนโลยีการเกษตร มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีสุรนารี.

  Previous Topic Topic Next Topic  
 ตั้งหัวข้อใหม่  ตอบกลับหัวข้อนี้
 พรินต์ส่งให้เพื่อน
Jump To:
สำนักบริการวิชาการ มหาวิทยาลัยบูรพา © สำนักบริการวิชาการ มหาวิทยาลัยบูรพา Go To Top Of Page
This page was generated in 0.03 seconds. Snitz Forums 2000