สำนักบริการวิชาการ มหาวิทยาลัยบูรพา สนใจนำบทความมาออกอากาศ ติดต่อ ฝ่ายส่งเสริมและเผยแพร่วิชาการ สำนักบริการวิชาการ ม.บูรพา โทร.038-102292ดาวน์โหลดแบบฟอร์มเพื่อขอหนังสือรวมเล่มบทความตอบแบบสอบถาม โครงการเผยแพร่วิชาการทางวิทยุกระจายเสียงเพื่อดาวน์โหลดหนังสือรวมเล่มบทความอิเล็กทรอนิกส์
สำนักบริการวิชาการ มหาวิทยาลัยบูรพา
หน้าแรก | แก้ไขข้อมูล | หัวข้อล่าสุด | สมาชิก | ค้นหา | FAQ
Username:
Password:
Save Password
 All Forums
 รวมบทความวิชาการน่ารู้
 บทความรายการวิทยาศาสตร์เพื่อประชาชน
 มหัศจรรย์ แซลมอน – ปลาสองน้ำ
 ตั้งหัวข้อใหม่  ตอบกลับหัวข้อนี้
 พรินต์ส่งให้เพื่อน
Author Previous Topic Topic Next Topic  

admin
Forum Admin

5557 Posts

Posted - 11 Mar 2017 :  11:31:16  Show Profile  Click to see admin's MSN Messenger address  Reply with Quote
ปีงบประมาณ 2560


มหัศจรรย์ แซลมอน – ปลาสองน้ำ
รองศาสตราจารย์ ดร. นงนุช ตั้งเกริกโอฬาร


กดปุ่ม > เพื่อเล่นไฟล์เสียง


                สวัสดีค่ะท่านผู้ฟังที่เคารพ ปัจจุบันกระแสการบริโภคอาหารเพื่อสุขภาพกำลังมาแรง โดยเฉพาะถ้าเป็น อาหารประเภทโปรตีนแล้ว เชื่อกันว่า โปรตีนจากเนื้อปลามีสารอาหารที่เป็นประโยชน์ต่อร่างกายและมีคุณภาพดีหรือดีกว่าโปรตีนจากเนื้อสัตว์ทั่วๆ ไป โดยเฉพาะโปรตีนจากปลาทะเลน้ำลึก ซึ่งหลายชนิดถูกนำเข้ามาจากต่างประเทศ เช่น ปลาทูน่า ปลาเฮอร์ริ่ง ปลาแม็กเคอเรล และปลาแซลมอน เป็นต้น โดยเชื่อว่าปลาเหล่านี้ นอกจากจะเป็นแหล่งโปรตีนที่มีประโยชน์แล้ว ยังประกอบไปด้วกรดไขมันบางชนิดที่มีประโยชน์ต่อร่างกายในปริมาณที่สูงเช่น โอเมก้า3 หลายคนจึงหันมานิยมบริโภคอาหารประเภทปลามากขึ้น ในบรรดาปลาทะเลที่กล่าวถึงข้างต้นนั้น ปลาแซลมอนจัดเป็นปลาชนิดหนึ่งที่ได้รับความนิยมสูง สามารถหาซื้อได้ในรูปของเนื้อปลาสดตามซูปเปอร์มาร์เก็ตหรือหารับประทานได้ในร้านอาหารชั้นนำหลายแห่ง ท่านผู้ฟังทราบไหมคะ ว่าปลาแซลมอนที่เรานิยมบริโภคกันอยู่ทุกวันนี้ เป็นปลาที่มีสายพันธุ์มาจากต่างประเทศ และปลาแซลมอนที่ถูกนำมาบริโภคในปัจจุบัน ประมาณร้อยละ 60 มาจากการเพาะเลี้ยง โดยแหล่งเพาะเลี้ยงที่สำคัญของโลกอยู่ในประเทศนอร์เวย์ และชิลี อย่างไรก็ตาม ปลาแซลมอนที่พบอาศัยอยู่ในธรรมชาตินั้น มีวงจรชีวิตที่น่าสนใจมากและเป็นปลาที่สามารถอาศัยได้ทั้งในน้ำจืดและน้ำเค็ม หรือที่เราเรียกว่า “ปลาสองน้ำ” นั้นเอง ท่านผู้ฟังทราบไหมคะว่าปลาแซลมอนนั้นมีวงจรชีวิตอย่างไรในธรรมชาติวันนี้เราจะมาหาคำตอบกันคะ
                ปลาแซลมอน เป็นชื่อสามัญของปลาทะเลที่อยู่ในอันดับแซลโมนิฟอร์ม (Salmoniformes) และวงศ์แซลโมนิดีย์ (Salmonidae) พบแพร่กระจายอยู่บริเวณที่มีอากาศหนาวเย็น ได้แก่ อลาสกา ไซบีเรีย อเมริกาเหนือ ยุโรปเหนือ เอเชียเหนือ และเอเชียตะวันออก ปลาแซลมอนมีลักษณะรูปร่างเหมือนปลาทั่วไป ลำตัวมีสีเงินวาว มีจุดสีดำที่บริเวณด้านบนของลำตัวเหนือเส้นข้างลำตัว เป็นปลาที่มีวงจรชีวิตที่น่าสนใจ เนื่องจาก ปลาแซลมอนผสมพันธุ์และให้กำเนิดลูกในน้ำจืดแต่ดำรงชีวิตและเจริญเติบโตในน้ำเค็ม โดยทั่วไป ปลาแซลมอนจะพบอาศัยอยู่ในน้ำเค็มหรือในมหาสมุทรเป็นหลัก และเมื่อถึงเวลาที่จะผสมพันธุ์ให้กำเนิดลูกปลา คือในช่วงฤดูฝนและฤดูหนาวซึ่งเป็นฤดูวางไข่ ปลาแซลมอนจะว่ายทวนกระแสน้ำจากมหาสมุทรเข้าสู่แม่น้ำ เพื่อกลับไปผสมพันธุ์และวางไข่ในน้ำจืด โดยคำว่า "แซลมอน" มาจากภาษาละตินคำว่า “salmonem” หมายถึง “นักกระโดด (leaper)” ปลาแซลมอนจะว่ายทวนน้ำไป ผ่านสายน้ำอันเชี่ยวกราก ว่ายกระโดดข้ามเกาะแก่งมากมาย เพื่อว่ายน้ำกลับเข้าไปสู่แม่น้ำ รวมระยะทางไม่ต่ำกว่า 1,000 กิโลเมตร ซึ่งต้องใช้ระยะเวลานานกว่า 1 เดือน โดยไม่ได้กินอาหาร แต่จะใช้อาหารจากแหล่งไขมันที่สะสมอยู่ในตัวแซลมอนในระหว่างที่ดำรงชีวิตอยู่ในมหามุทร ปลาแซลมอนจะสูญเสียน้ำหนักไปถึงร้อยละ 30 - 40 ในระหว่างการเดินทางนี้ เมื่อถึงแหล่งวางไข่ ปลาแซลมอนเพศเมียจะขุดดินเพื่อสร้างรัง โดยใช้ปลายหางกวาดบริเวณที่จะวางไข่ไปมา เมื่อปลาเพศเมียวางไข่เสร็จ ปลาแซลมอนเพศผู้จะปล่อยเชื้ออสุจิ เข้ามาปฏิสนธิกับไข่ เพศเมียจะใช้หางกลบไข่เพื่อป้องกันไม่ให้ไข่ถูกกระแสน้ำพัดพาไป และเมื่อกิจกรรมผสมพันธุ์และวางไข่เสร็จสิ้นแล้วปลาแซลมอนทั้งเพศผู้และเพศเมียจะตายภายใน 2-3 วันหรือ 2-3 สัปดาห์
                ปลาแซลมอลเพศเมียจะวางไข่ครั้งหนึ่งประมาณ 5000 ฟอง ไข่มีสีส้มออกแดง ไข่ของปลาแซลมอนจะฟักออกเป็นตัวโดยใช้เวลาประมาณ 2-3 เดือน ลูกปลาที่ฟักออกจากไข่สามารถแบ่งออกเป็น 4 ระยะคือ ระยะที่1 เป็นลูกปลาแซลมอนที่เพิ่งฟักออกจากไข่ ตัวยังมีขนาดเล็ก โดยไดัรับอาหารจากถุงไข่แดงที่ติดมากับตัวมัน มีชื่อเรียกว่า อะลีวิน (alevin) หรือ แซคฟรายส์ (sac fry) ใช้เวลาอยู่ในระยะนี้นานหลายสัปดาห์ เมื่อถุงไข่แดงถูกใช้หมด จะเข้าสู่ระยะที่สอง มีลักษณะเป็นลูกปลาแซลมอนที่ยังมีขนาดเล็กอยู่เรียกว่า ฟรายส์ (Fry) ซึ่งจะเจริญเติบโตอย่างรวดเร็วเป็นลูกปลาแซลมอนที่มีแถบสีดำๆ อยู่ข้างลำตัว เรียกระยะนี้ว่า พาร์ (Parr) ซึ่งเป็นระยะที่สาม โดยใช้เวลาอยู่ในระยะนี้ประมาณ 6 เดือนถึง 2 ปี จึงเข้าสู่ระยะที่สี่ มีชื่อเรียกว่า สโมลท์ (Smolts) เป็นลูกปลาแซลมอนที่อยู่ในวัยที่เจริญเติบโตเต็มที่อายุประมาณ 2 ปี พร้อมจะออกจากแหล่งน้ำจืด ว่ายน้ำตามกระแสน้ำออกสู่มหาสมุทรในช่วงฤดูใบไม้ผลิ และฤดูร้อน กลับไปสู่มหาสมุทรซึ่งมีแหล่งอาหารสำหรับการเจริญเติบโต และเมื่อถึงฤดูวางไข่ลูกปลาแซลมอนที่โตเต็มวัยพร้อมที่จะวางไข่ ก็จะอพยพกลับไปว่างไข่ในถิ่นกำเนิดของมันเหมือนกับพ่อและแม่ เป็นวงจรชีวิตเช่นนี้เรื่อยไป
                งานวิจัยทางวิทยาศาสตร์ที่มีการศึกษาที่ผ่านมา พบว่าลูกปลาแซลมอนที่อพยพกลับสู่มหาสมุทร จะรอดตายและเดินทางกลับสู่มหาสมุทรอย่างปลอดภัยประมาณร้อยละ 10 ส่วนที่เหลือจะสูญหายและตายในระหว่างการอพยพ มีการสันนิษฐานว่า การที่ปลาแซลมอนสามารถว่ายน้ำกลับมาวางไข่ในแม่น้ำได้ถูกต้อง อาจเนื่องมาจากกลิ่นเฉพาะของแม่น้ำที่มันเกิดและพฤติกรรมแบบฝังใจในลูกปลาแซลมอนที่เกิดขึ้นทันทีที่มันฟักออกจากไข่ หรือปลาแซลมอนอาจจะอาศัยดวงดาว หรือตำแหน่งของดวงอาทิตย์ เป็นเครื่องนำทางหรือทิศทาง และนอกจากนี้ยังสันนิษฐานว่า สิ่งที่นำทางลูกปลาแซลมอนให้สามารถเดินทางกลับไปยังมหาสมุทรได้อาจเกี่ยวข้องกับสนามแม่เหล็กโลก ลูกปลาแซลมอนนั้นอาจกำเนิดขึ้นมาพร้อมกับสิ่งที่ติดตัวมาที่เรียกว่า “แผนที่แม่เหล็ก (Magnetic map)” ซึ่งช่วยให้มันสามารถอพยพเดินทางกว่าพันไมล์กลับไปยังมหาสมุทรและอพยพกลับมาวางไข่ในแม่น้ำที่เป็นบ้านเกิดของมันได้

แหล่งอ้างอิง
Dadswell, M. J., Klauda, R. J., Moffitt, C. M., Saunders, R. L., Rulifson, R. A. And Cooper, J.E. (1987) Common Strategies of Anadromous and Catadromous Fishes. Bethesda: American Fisheries Society, pp. 1-561.
Groot, C. and Margolis L. (1991) Pacific Salmon Life Histories.Vancouver: UBC Press,
pp. 1-564.
Morelle, R (2014) Pacific salmon migrate with a 'magnetic map' .วันที่ค้นข้อมูล 28 พฤศจิกายน 2559,
เข้าถึงได้จาก http://www.bbc.com/news/science-environment-26067065 .
Online Etymology Dictionary .เข้าถึงได้จาก วันที่ค้นข้อมูล 28 พฤศจิกายน 2559, เข้าถึงได้จาก
http://www.etymonline.com/index.php?term=salmon
Salmon – Wikipedia, the free encyclopedia .(วันที่ค้นข้อมูล 28 พฤศจิกายน 2559),
เข้าถึงได้จาก http://en.wikipedia.org/wiki/Salmon



  Previous Topic Topic Next Topic  
 ตั้งหัวข้อใหม่  ตอบกลับหัวข้อนี้
 พรินต์ส่งให้เพื่อน
Jump To:
สำนักบริการวิชาการ มหาวิทยาลัยบูรพา © สำนักบริการวิชาการ มหาวิทยาลัยบูรพา Go To Top Of Page
This page was generated in 0.03 seconds. Snitz Forums 2000