สำนักบริการวิชาการ มหาวิทยาลัยบูรพา สนใจนำบทความมาออกอากาศ ติดต่อ ฝ่ายส่งเสริมและเผยแพร่วิชาการ สำนักบริการวิชาการ ม.บูรพา โทร.038-102292กรอกแบบฟอร์มออนไลน์เพื่อขอหนังสือรวมเล่มบทความตอบแบบสอบถาม โครงการเผยแพร่วิชาการทางวิทยุกระจายเสียงเพื่อดาวน์โหลดหนังสือรวมเล่มบทความอิเล็กทรอนิกส์
สำนักบริการวิชาการ มหาวิทยาลัยบูรพา
หน้าแรก | แก้ไขข้อมูล | หัวข้อล่าสุด | สมาชิก | ค้นหา | FAQ
Username:
Password:
Save Password
 All Forums
 รวมบทความวิชาการน่ารู้
 บทความรายการมนุษย์กับสังคม
 พระพิฆเนศ : ความเชื่อและการนับถือในสังคมไทย
 ตั้งหัวข้อใหม่  ตอบกลับหัวข้อนี้
 พรินต์ส่งให้เพื่อน
Author Previous Topic Topic Next Topic  

admin
Forum Admin

6289 Posts

Posted - 24 Dec 2018 :  11:46:15  Show Profile  Click to see admin's MSN Messenger address  Reply with Quote
ปีงบประมาณ 2562


พระพิฆเนศ : ความเชื่อและการนับถือในสังคมไทย
อาจารย์เจตน์ ตันติวณิชชานนท์


กดปุ่ม > เพื่อเล่นไฟล์เสียง


         พระพิฆเนศ เป็นเทพองค์หนึ่งที่คนไทยจำนวนหนึ่งให้ความเคารพบูชา ตามประวัติเล่าว่า พระพิฆเนศนั้นเป็นบุตรของพระศิวะกับพระแม่อุมาปารวตี สำหรับรูปร่างนั้น พระพิฆเนศมีเศียรเป็นช้าง พระกรรณกว้างใหญ่ งวงยาว มีร่างกายเป็นมนุษย์ โดยทั่วไปเชื่อกันว่าเป็นเทพเจ้าที่สามารถขจัดปัญหาอุปสรรค เป็นเทพแห่งความฉลาดและสติปัญญา
         เมื่อพิจารณาความหมายในทางสัญญะ รูปกายที่อ้วนพี มีความหมายว่า ความมั่งคั่ง อุดมสมบูรณ์ เศียรที่เป็นช้าง หมายถึง ผู้มีปัญญามาก ตาที่เล็กคือ สามารถมองแยกแยะ พิจารณาสิ่งถูกผิด หูและจมูกที่ใหญ่หมายถึง มีสัมผัสพิจารณาที่ดีเลิศ พระพิฆเนศวรมีหนูเป็นมิตรสหาย บางท่านอาจจะเข้าใจผิดคิดว่าหนูเป็นพาหนะซึ่งอาจเปรียบได้กับความคิด ที่พุ่งพล่าน และมีความรวดเร็ว ดังนั้นเมื่อพิจารณาความหมาย อาจกล่าวได้ว่า มนุษย์จึงต้องมีปัญญากำกับเป็นดั่งเจ้านายในใจตน
         การเข้ามาของพระพิฆเนศ สืบเนื่องจากการเข้ามาของอารยธรรมอินเดีย ซึ่งได้แผ่ขยายเข้ามาในดินแดนสุวรรณภูมิ ทำให้เราได้รับเอาความเชื่อและพิธีกรรมเข้ามาในวิถีชีวิตของผู้คนในสังคมไทย นอกจากพระพิฆเนศแล้ว จะเห็นได้ว่ามีการบูชาเทพองค์ต่าง ๆ ในศาสนาพราหมณ์อยู่เป็นจำนวนมากในประเทศไทย อย่างไรก็ตามมีหลักฐานการค้นพบพระพิฆเนศ ซึ่งสลักจากหิน ที่เก่าแก่ในสมัยที่ขอมเรืองอำนาจในดินแดนสุวรรณภูมิ ถูกค้นพบทางแถบจังหวัดปราจีนบุรี ซึ่งจัดแสดงอยู่ในพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติพระนคร กรุงเทพมหานคร
         ในสมัยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 6 พระองค์ทรงมีความเชื่อและศรัทธาพระพิฆเนศ และทรงโปรดเกล้าฯ ให้สร้างศาลพระพิฆเนศไว้ในบริเวณพระราชวังสนามจันทร์ จังหวัดนครปฐม ทำให้เห็นว่า พระพิฆเนศได้รับการยกสถานะและมีความเฟื่องฟูในสังคมไทยตั้งแต่ในสมัยนั้น นอกจากนั้นพระพิฆเนศได้ถูกนำไปเป็นตราสัญลักษณ์ตามหน่วยงานราชการ และสถาบันการศึกษาอีกด้วย
         จากการที่พระพิฆเนศถูกนำมาใช้เป็นตราสัญลักษณ์ของหน่วยงานต่าง ๆ ทำให้เกิดการนับถือบูชาพระพิฆเนศเริ่มแพร่หลายออกไป โดยเฉพาะอย่างยิ่งในกลุ่มของผู้ที่เกี่ยวข้องกับศิลปะ คนไทยบางส่วนถือว่าพระพิฆเนศเป็นที่เคารพสักการะในฐานะองค์บรมครูแห่งศิลปวิทยาการ 18 ประการ โดยคนไทยยอมรับในพระพิฆเนศให้เป็นเทพแห่งศิลปะทั้งมวล และเป็นเทพองค์สำคัญในการประกอบพิธีกรรมต่าง ๆ ซึ่งทางศาสนาพราหมณ์ได้สถาปนาพระพิฆเนศเป็นเทพพระองค์แรกที่ต้องบูชาก่อนเริ่มพิธีใด ๆ อันเป็นการคารวะในฐานะบรมครูผู้ประสาทปัญญาและความสำเร็จ สามารถขจัดอุปสรรคทั้งปวงให้หมดสิ้นไป กิจการทุกอย่างจึงสำเร็จลุล่วงได้ด้วยดี ด้วยเหตุนี้พระพิฆเนศจึงเข้ามาเกี่ยวข้องกับการไหว้ครูทางศิลปะ
         สังคมไทยในปัจจุบันยังคงมีความเชื่อและให้การเคารพบูชาต่อสิ่งศักดิ์สิทธิ์ รวมถึงพระพิฆเนศ และเทพเจ้าต่าง ๆ ขณะที่ระบอบทุนนิยมเสรีแบบประชาธิปไตยได้เข้าสู่สังคมไทย ทำให้มีกลุ่มคน โดยเฉพาะในหมู่ผู้ประกอบการค้า พยายามที่จะเปลี่ยนแปลงคุณค่าของสิ่งต่าง ๆ ทำให้เกิดการสร้างมูลค่าขึ้น จะเห็นได้ว่ามีการผลิตพระพิฆเนศ วัตถุมงคลในรูปแบบต่าง ๆ ก่อให้เกิดการสร้างรายได้แก่บรรดาพ่อค้าแม่ค้า และผู้ประกอบการ ส่งผลให้ผู้คนเกิดความนิยมศรัทธาเป็นอย่างมาก
         นอกจากนั้น ยังมีความนิยมสร้างและประดิษฐานพระพิฆเนศในประเทศไทยเกือบทั่วทุกภาค รูปปั้นและศาลบูชาพระพิฆเนศ สามารถพบเห็นได้ง่ายทั้งในวัดในพระพุทธศาสนาและตามเทวสถานที่มีอยู่ทั่วไปทั้งในกรุงเทพมหานคร และต่างจังหวัด โดยเฉพาะชาวพุทธส่วนหนึ่งไม่เพียงแต่ทำการสักการะบูชาพระพิฆเนศอย่างเดียว แต่ยังเข้าร่วมประเพณี “คเณศจตุรถี” พร้อมให้ความร่วมมือในการจัดงานเพื่อฉลองบูชาเทพเจ้าที่มีผู้จัดขึ้นหลายแห่ง สำหรับเทศกาลคเณศจตุรถี เป็นเทศกาลที่จัดพิธีกรรมบูชาพระพิฆเนศ จะกระทำในวันแรม 4 ค่ำ เดือน 9 และวันแรม 4 ค่ำ เดือน 10 ซึ่งถือว่าเป็นวันกำเนิดของพระพิฆเนศ โดยมีความเชื่อกันว่า พระพิฆเนศจะเสด็จลงมาสู่โลกมนุษย์เพื่อประทานพรแก่ผู้ศรัทธา และรับเรื่องราวร้องทุกข์
         จากปรากฏการณ์เหล่านี้ แสดงให้เห็นว่า ชาวไทยพุทธบางส่วนหันไปนับถือเทพเจ้าในศาสนาฮินดูมากขึ้น โดยยึดถือเป็นที่พึ่งทางจิตใจ เป็นเครื่องยึดเหนี่ยวทางศรัทธา เพื่อหวังว่าเทพเจ้าจะช่วยดลบันดาลปาฏิหาริย์ที่เป็นคุณแก่ตนและให้ความช่วยเหลือ ทั้งหมดที่กล่าวมาจึงเป็นภาพสะท้อนวิถีชีวิตผู้คนในสังคมไทย ที่มีความเชื่อและศรัทธานับถือเทพเจ้าฮินดู โดยเฉพาะพระพิฆเนศเป็นอย่างมาก แสดงให้เห็นถึงความศรัทธาในศาสนาที่เปิดกว้างไม่แบ่งแยก ทั้งชาวพุทธและชาวฮินดู ต่างกลายเป็นส่วนหนึ่งของกันและกัน

แหล่งอ้างอิง
ฅนวัฒนธรรม (ออนไลน์). (2551). สืบค้นจาก : http://culturalism.blogspot.com/2008/10/blog-post_9172.html. [7 กันยายน 2561].
Devalai (นามแฝง). สืบค้นจาก : https://devalai.wordpress.com/history/. [ 1 ตุลาคม 2561].
  Previous Topic Topic Next Topic  
 ตั้งหัวข้อใหม่  ตอบกลับหัวข้อนี้
 พรินต์ส่งให้เพื่อน
Jump To:
สำนักบริการวิชาการ มหาวิทยาลัยบูรพา © สำนักบริการวิชาการ มหาวิทยาลัยบูรพา Go To Top Of Page
This page was generated in 0.06 seconds. Snitz Forums 2000