สำนักบริการวิชาการ มหาวิทยาลัยบูรพา
สำนักบริการวิชาการ มหาวิทยาลัยบูรพา
หน้าแรก | แก้ไขข้อมูล | หัวข้อล่าสุด | สมาชิก | ค้นหา | FAQ
Username:
Password:
Save Password
 All Forums
 รวมบทความวิชาการน่ารู้
 บทความรายการมนุษย์กับสังคม
 ตุ๊กตาทำด้วยมือของคนไทย
 ตั้งหัวข้อใหม่  ตอบกลับหัวข้อนี้
 พรินต์ส่งให้เพื่อน
Author Previous Topic Topic Next Topic  

admin
Forum Admin

4612 Posts

Posted - 28 Oct 2003 :  10:07:54  Show Profile  Click to see admin's MSN Messenger address  Reply with Quote
ตุ๊กตาทำด้วยมือของคนไทย
โดย อาจารย์ดวงกมล อุ่นจิตติ
คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์

เช่นที่เคยกล่าวมาแล้วก่อนหน้านี้ ว่าคนไทยเรารู้จักหยิบจับ หรือคว้าสิ่งที่อยู่ใกล้ตัวใกล้มือมาทำข้าวของเครื่องใช้กัน นอกจากของใช้แล้ว ก็ยังทำของเล่นขึ้นมาด้วย ของเล่นที่เด็กไทยในอดีตพบเห็นและได้เล่นกัน ก็คงไม่พ้นตุ๊กตาดินเหนียว ที่นำดินมาปั้นเป็นรูปตัวสัตว์ต่าง ๆ แล้วนำไปตากจนแห้ง ก่อนที่จะให้ลูกหลานได้เล่นกัน
พอยุคต่อ ๆ มา เริ่มรู้จักการทำเตาเผา ดังเช่นในสมัยสุโขทัยมีการค้นพบตุ๊กตาดินเผาจำนวนมาก มีทั้งแบบเคลือบและไม่เคลือบน้ำยา ทำเป็นทั้งรูปคนและสัตว์ ท่าทางหลายอย่าง อย่างสวยงามและมีชีวิตชีวา แสดงให้เห็นความชำนาญในการปั้นเป็นอย่างดี
ในสมัยอยุธยานั้นเล่า เริ่มมีการปั้นสัตว์ต่าง ๆ เช่น วัว ควายเพื่อให้เป็นของเล่นแก่เด็ก ๆ จนมาถึงสมัยรัตนโกสินทร์ เมื่อมีความสงบสุขเกิดขึ้น จึงมีการทำตุ๊กตาดินเผา ที่เรียกว่าตุ๊กตาชาววังขึ้นมา โดยได้ทำเลียนแบบของทางสุโขทัยมานั่นเอง
กล่าวกันว่าตุ๊กตาชาววังนั้นเริ่มในสมัยรัชกาลที่ 4 โดยคุณเถ้าแก่กลีบ เป็นผู้ต้นคิดทำขึ้นจำหน่ายจนเป็นที่รู้จักแพร่หลายทั่วไป รูปลักษณะของตุ๊กตาชาววังในสมัยนั้น เป็นตุ๊กตาขนาดจิ๋วที่เลียนแบบวิถีชีวิตของชาววังมาเกือบทั้งสิ้น ไม่ว่าจะเป็นหน้าตา ทรงผม การแต่งกาย รวมถึงท่าทาง
ต่างๆ โดยมีลักษณะเฉพาะของความอ่อนช้อย ปั้นขึ้นจากดินเหนียวอย่างดี นำมาบดกรอง ก่อนปั้นด้วยความประณีตและสวยงาม
ปรากฏว่าตุ๊กตาชาววังของเถ้าแก่กลีบเป็นที่นิยมอยู่พักหนึ่ง แล้วซบเซาไป จึงทำให้เจ้าจอมมารดาย้อยในรัชกาลที่ 5 รื้อฟื้นการทำขึ้นมาใหม่อีกครั้ง โดยมีพระธิดา ทรงนามว่า พระองค์เจ้าหญิงอรพินทร์เพ็ญภาค ทรงสืบงานต่อมา ก่อให้เกิดความนิยมใหม่ และส่งผลให้มีการพัฒนารูปแบบของงานตามมา มีการทำตุ๊กตาในลักษณะที่เป็นอิริยาบถมากขึ้น เช่น ตุ๊กตาลากรถ มวยไทย เป็นต้น
ต่อมาเมื่อตุ๊กตาชาววังเสื่อมความนิยมลง เพราะไม่มีผู้สืบทอดต่อ จนมาสมัยปัจจุบัน
สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ ทรงรื้อฟื้นการทำตุ๊กตาชาววังขึ้นมาใหม่ ที่หมู่บ้านในตำบลบางเสด็จ อำเภอป่าโมก จังหวัดอ่างทอง เพื่อส่งเสริมการทำอาชีพเสริมนอกเหนือจากการทำนา ทั้งนี้เพื่อเพิ่มรายได้แก่พสกนิกร และเพื่อรักษาศิลปะการทำตุ๊กตาชาววังด้วยดินเหนียวแบบชาววังให้คงอยู่สืบต่อไป จึงเรียกตุ๊กตาที่ทำขึ้นมาใหม่นี้ว่า ตุ๊กตาบางเสด็จ สร้างชื่อเสียงให้แก่ชุมชนบางเสด็จ
รูปแบบการปั้นตุ๊กตาที่นี่นั้น ในตอนแรกก็ใช้วิธีการปั้นตามแบบตุ๊กตาชาววัง ซึ่งเป็นกรรมวิธีโบราณ แต่ไม่ได้เลียนแบบชาววังไปเสียทั้งหมดทีเดียว มีการคิดค้นรูปแบบการปั้นเพิ่มเติม โดยนำเอาประเพณี การละเล่นพื้นบ้าน รวมทั้งวิถีชีวิตของชาวบ้าน ซึ่งทำออกมาในรูปแบบเฉพาะตัวหรือที่เรียกว่าแบบพื้นบ้าน เป็นชุดต่าง ๆ เช่น ชุดวัฒนธรรม ประเพณี ได้แก่ แต่งงาน ทำขวัญ ลอยกระทง ฟังเทศน์ และรำไทย ส่วนชุดดนตรีไทย ได้แก่ วงปี่พาทย์ และวงมโหรี ชุดอาชีพพื้นบ้าน ได้แก่ ทำประมง ค้าขาย และตลาดน้ำผลไม้ ชุดการละเล่น ได้แก่ กาฟักไข่ โพงพาง รีรีข้าวสาร ชิงช้าสวรรค์ มอญซ่อนผ้า เป็นต้น
ตุ๊กตาบางเสด็จที่ทำขึ้นจำหน่าย มีทั้งแบบเดี่ยวและแบบคู่ หรือแบบเป็นชุดก็มี บางครั้งเราอาจเรียกตุ๊กตาบางเสด็จว่าตุ๊กตาชาวบ้านก็ได้ เพราะเป็นสิ่งที่ชาวบ้านประดิษฐ์ทำขึ้นมา และยังแสดงความเป็นอยู่ของชาวบ้านเสียเป็นส่วนใหญ่
นอกจากนั้น เรายังมีตุ๊กตาที่ที่ทำขึ้นจากวัสดุอื่น ๆ อีกด้วยเช่นกัน แล้วแต่งตัวด้วยผ้า กลายเป็นตุ๊กตาผ้า ได้แก่ ตุ๊กตาโขน ละคร ตุ๊กตาชาวเขา ตุ๊กตาชาวไทยสมัยต่าง ๆ และตุ๊กตาชาวนา โดยมีชื่อเรียกเฉพาะว่า ตุ๊กตาบางกอกดอลล์ สามารถนำไปเผยแพร่ในระดับต่างประเทศได้เป็นอย่างดี นับเป็นผลงานอีกรูปแบบหนึ่งที่สามารถนำชื่อเสียงมาให้ประเทศชาติได้ นอกเหนือจากหัตถกรรมประเภทอื่น
จะเห็นได้ว่าตุ๊กตาในสมัยนี้ ไม่ได้ทำขึ้นเพื่อเป็นของเล่นเพียงอย่างเดียวเท่านั้น คนที่ ซื้อหาไป ยังสามารถนำไปประดับตกแต่งบ้าน หรือเป็นของที่ระลึกให้กับคนใกล้ชิดหรือเพื่อน ๆ ได้อีก นอกจากนั้นยังนับได้ว่าเป็นศิลปหัตถกรรมประเภทหนึ่งที่นำชื่อเสียงมาสู่ประเทศด้วย แม้จะเป็นของที่เห็นว่าเป็นชิ้นเล็ก ๆ ก็ตามที
  Previous Topic Topic Next Topic  
 ตั้งหัวข้อใหม่  ตอบกลับหัวข้อนี้
 พรินต์ส่งให้เพื่อน
Jump To:
สำนักบริการวิชาการ มหาวิทยาลัยบูรพา © สำนักบริการวิชาการ มหาวิทยาลัยบูรพา Go To Top Of Page
This page was generated in 0.03 seconds. Snitz Forums 2000