โครงการจัดทำมาตรฐานอาชีพและคุณวุฒิวิชาชีพ
สาขาเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำเศรษฐกิจ (การเพาะเลี้ยงกุ้งทะเล)
โดย สถาบันคุณวุฒิวิชาชีพ (องค์การมหาชน) ร่วมกับ ภาควิชาวาริชศาสตร์ คณะวิทยาศาสตร์ และ สำนักบริการวิชาการ มหาวิทยาลัยบูรพา
สรุปผลโครงการจัดทำมาตรฐานอาชีพและคุณวุฒิวิชาชีพ สาขาเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำเศรษฐกิจ (การเพาะเลี้ยงกุ้งทะเล) อาชีพ ผู้เพาะฟักกุ้งทะเล อาชีพ ผู้อนุบาลลูกกุ้งทะเล อาชีพ ผู้เลี้ยงกุ้งทะเล

มาตรฐานอาชีพและคุณวุฒิวิชาชีพคืออะไร ?
"มาตรฐานอาชีพ" คือ การกำหนดระดับสมรรถนะของบุคคลในการประกอบอาชีพ การจัดทำมาตรฐานอาชีพ พร้อมทั้งพัฒนาระบบการรับรองคุณวุฒิวิชาชีพ
สถาบันคุณวุฒิวิชาชีพจึงร่วมมือกับผู้ประกอบการและหน่วยงานภาครัฐที่เกี่ยวข้อง เพื่อให้กลุ่มตัวแทนผู้ประกอบการระบุสมรรถนะที่จำเป็นในการทำงานของแต่ละอาชีพ และนำไปกำหนดระดับการประยุกต์ใช้ความรู้ ทักษะ และความสามารถในการประกอบอาชีพ หรือที่เรียกว่า "มาตรฐานอาชีพ" ในสาขานั้นๆ ซึ่งมาตรฐานอาชีพที่สถาบันคุณวุฒิวิชาชีพจัดทำขึ้น จะได้รับการต่อยอดและนำไปปรับใช้ในหลักสูตรการเรียนการสอนในระบบการศึกษา เพื่อให้นักศึกษามีทักษะพร้อมสำหรับการทำงานจริง อีกทั้งผู้ประกอบอาชีพยังสามารถเข้ารับการทดสอบสมรรถนะตามมาตรฐานอาชีพได้ที่ศูนย์ทดสอบที่สถาบันคุณวุฒิวิชาชีพรับรอง เพื่อที่จะได้รับ "คุณวุฒิวิชาชีพ" ซึ่งก็คือการรับรองความรู้ ความสามารถ และทักษะในการทำงานตามมาตรฐานอาชีพ อันจะส่งผลต่อความก้าวหน้าในอาชีพการงาน
"คุณวุฒิวิชาชีพ" นั้นแบ่งเป็นระดับต่างๆ ในกรอบคุณวุฒิวิชาชีพ คุณวุฒิวิชาชีพชั้น 1 ก็จะระบุกลุ่มสมรรถนะขั้นพื้นฐาน และคุณวุฒิวิชาชีพระดับสูงสุด ก็จะระบุกลุ่มสมรรถนะขั้นเชี่ยวชาญที่สุด นอกจากนี้ผู้ที่ผ่านการรับรองคุณวุฒิวิชาชีพยังอาจสามารถนำระดับคุณวุฒิวิชาชีพ ไปเทียบโอนกับระดับคุณวุฒิการศึกษาได้
ทำไมต้องมีมาตรฐานอาชีพและคุณวุฒิวิชาชีพ ? สาขาเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำเศรษฐกิจ (การเพาะเลี้ยงกุ้งทะเล)
ในปัจจุบันยังไม่มีกฎเกณฑ์หรือระบบคุณวุฒิวิชาชีพมารองรับวิชาชีพการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำเศรษฐกิจ ในขณะที่ในวงจรธุรกิจสัตว์น้ำของประเทศไทยนั้น ทรัพยากรบุคคลจำนวนไม่น้อยที่มีศักยภาพสูงมาก มีทั้งประสบการณ์และความชำนาญ แต่ยังขาดคุณวุฒิทางการศึกษา โดยเฉพาะกลุ่มเพาะเลี้ยงกุ้งทะเล ทั้งกุ้งขาว (Litopenaeus vannamei) และกุ้งกุลาดำ (Penaeus monodon) ซึ่งสามารถสร้างรายได้ให้กับประเทศได้เป็นอย่างมาก มีห่วงโซ่ธุรกิจขนาดใหญ่ ขนาดกลาง และขนาดเล็กมากมาย เกิดการไหลเวียนทั้งด้านการเงินและทำให้เกิดการสร้างงานและกระจายแรงงานในหลายมิติ นับว่าเป็นโอกาสดีสำหรับทรัพยากรบุคคลดังกล่าวที่จะสามารถนำไปพัฒนาศักยภาพและสมรรถนะของตนเองในกลุ่มอาชีพเพาะเลี้ยงกุ้งทะเล สร้างเสริมอาชีพให้กับตนเองในกลุ่มประเทศอาเซียนได้ รวมถึงได้สร้างกรอบมาตรฐานในการคัดกรองแรงงานจากบุคลากรของทุกชาติ ในกลุ่มอาชีพนี้ ผู้ประกอบการสามารถจ้างงานได้ตรงตามความต้องการ และจะนำไปสู่การเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันด้านสัตว์น้ำเศรษฐกิจให้กับประเทศไทยได้ในที่สุด
ผู้ประกอบการและผู้ปฏิบัติงาน ได้ประโยชน์อะไรจากมาตรฐานอาชีพและคุณวุฒิวิชาชีพ ?
ผู้ประกอบการ ท่านสามารถใช้คุณวุฒิวิชาชีพเป็นองค์ประกอบในการคัดเลือกบุคลากรเพื่อให้ได้ผู้ที่มีความรู้ความสามารถตรงตามความต้องการ ที่เหมาะสมกับค่าจ้าง
ผู้ปฏิบัติงาน ท่านจะมีคุณวุฒิวิชาชีพในการรับรองทักษะความรู้ความสามารถของท่าน ไม่ว่าท่านจะมีคุณวุฒิทางการศึกษามาก่อนหรือไม่ก็ตาม โดยได้รับค่าตอบแทนที่สมเหตุสมผล และจะมีเส้นทางอาชีพที่ชัดเจนในการพัฒนาสมรรถนะของตัวเองสู่ระดับที่สูงขึ้นในสาขาวิชาชีพ
ขั้นตอนและวิธีการได้มาของมาตรฐานอาชีพและคุณวุฒิวิชาชีพ สาขาเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำเศรษฐกิจ (การเพาะเลี้ยงกุ้งทะเล)

อาชีพการเพาะเลี้ยงกุ้งทะเลในประเทศไทย ยังต้องการบุคคลที่มีศักยภาพและความเชี่ยวชาญในอาชีพอีกจำนวนมาก เพื่อพัฒนาศักยภาพและสมรรถนะของตนเองในอาชีพและสนับสนุนธุรกิจการเพาะเลี้ยงกุ้งทะเล และเพื่อเปิดโอกาสในการเข้าทำงาน และตรงกับความต้องการของนายจ้าง เป็นการเพิ่มศักยภาพในการผลิตกุ้งทะเลของประเทศไทยให้ยั่งยืนและสามารถแข่งขันได้ในระดับสากล จึงมีความจำเป็นสร้างระบบรับรองมาตรฐานอาชีพด้วยการกำหนดระดับคุณวุฒิวิชาชีพ ใน 3 อาชีพ ได้แก่ ผู้เพาะฟักกุ้งทะเล ผู้อนุบาลลูกกุ้งทะเล และผู้เลี้ยงกุ้งทะเล โดยมีระดับคุณวุฒิวิชาชีพตามความเชี่ยวชาญ/สมรรถนะ ซึ่งแบ่งได้ดังนี้
มาตรฐานอาชีพและคุณวุฒิวิชาชีพ ผู้เพาะฟักกุ้งทะเล และ ผู้อนุบาลกุ้งทะเล แบ่งออกเป็น 4 ระดับ
ชั้น 2 คือ ผู้ช่วยของหัวหน้างาน ซึ่งต้องมีทักษะความสามารถในการเพาะฟัก หรืออนุบาล ตามคำสั่งของหัวหน้างาน
ชั้น 3 คือ หัวหน้างานหรือนักวิชาการ ซึ่งต้องมีทักษะ ความสามารถ และความชำนาญในการเพาะฟัก หรืออนุบาล และมีหน้าที่ในการเพาะฟัก หรืออนุบาลกุ้ง โดยตรง
ชั้น 4 คือ ผู้จัดการฟาร์ม/ผู้ชำนาญการ ต้องมีความรู้ ทักษะ ความสามารถ วางแผน จัดการทั้งระบบของการเพาะฟักหรืออนุบาลกุ้ง
ชั้น 5 คือ ผู้จัดการอาวุโส/ผู้เชี่ยวชาญ ต้องมีความรู้ ทักษะ ความสามารถ วางแผน กำหนดนโยบาย จัดการทั้งระบบของการเพาะฟักหรืออนุบาลกุ้ง พัฒนานวัตกรรมเทคโนโลยีใหม่ๆได้ สามารถใช้ภาษาต่างประเทศและเทคโนโลยีในการปฏิบัติงาน และสามารถอบรมและฝึกฝนบุคคลอื่นได้
มาตรฐานอาชีพและคุณวุฒิวิชาชีพ ผู้เลี้ยงกุ้งทะเล แบ่งออกเป็น 5 ระดับ
ชั้น 1 คือ คนงาน ที่มีทักษะพื้นฐานในการเลี้ยงกุ้ง ปฏิบัติงานตามคำสั่งของหัวหน้างาน
ชั้น 2 คือ หัวหน้างาน (คนคุมโซน) ต้องมีทักษะ ความสามารถในการเลี้ยงกุ้ง
ชั้น 3 คือ นักวิชาการ ต้องมีทักษะ ความสามารถและความชำนาญในการเลี้ยงกุ้งโดยตรง สามารถแก้ไขปัญหาต่างๆ ได้
ชั้น 4 คือ ผู้จัดการฟาร์ม/ผู้ชำนาญการ ต้องมีความรู้ ทักษะ ความสามารถ วางแผน จัดการทั้งระบบของการเพาะฟักหรืออนุบาลกุ้ง
ชั้น 5 คือ ผู้จัดการอาวุโส/ผู้เชี่ยวชาญต้องมีความรู้ ทักษะ ความสามารถ วางแผน กำหนดนโยบายจัดการทั้งระบบของการเลี้ยงกุ้ง พัฒนานวัตกรรมเทคโนโลยีใหม่ๆได้ สามารถใช้ภาษาต่างประเทศและเทคโนโลยีในการปฏิบัติงานและสามารถอบรมและฝึกฝนบุคคลอื่นได้
ท่านสามารถติดตามข่าวสารเพิ่มเติมได้ที่ http://www.uniserv.buu.ac.th/shrimp2558.php หรือที่ facebook โครงการจัดทำมาตรฐานอาชีพและคุณวุฒิวิชาชีพ สาขาเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำเศรษฐกิจ Facebook หรือขอข้อมูลได้ที่ สำนักบริการวิชาการ มหาวิทยาลัยบูรพา 038-102283 และ 038-102293 และสถาบันคุณวุฒิวิชาชีพ (องค์การมหาชน) 0-2617-7970 หรือดูข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่ www.tpqi.go.th